نكته ديگرى كه قابل توجه است ، اين است كه در كليهء كتاب‌هاى شيمى معدنى جديد نوشته شده است كه بوراكس را از سه منبع در طبيعت استخراج مىكنند : 1 . از آب‌هاى شور بعضى درياچه‌ها و رسوب‌هاى زيادى كه بر اثر تبخير آب اين درياچه‌ها به وجود مىآيد ؛ 2 . رگه‌هاى بعضى كوه‌ها ؛ 3 . از بعضى خاك‌هاى معدنى . آنگاه مىبينيم كه ايرانيان قديم نيز بوراكس را از همين منبع مىگرفته‌اند ، چنان‌كه در جلد اول كتاب برهان قاطع ، در صفحه 315 ، مىنويسد : « در قطر المحيط آمده خ البورق اصناف : مائى و جبلى و ارضى ، » . اين مىرساند كه بوراكس را از سه منبع مختلف ، يعنى آب ، كوه و خاك مىگرفته‌اند . نكته مهم ديگر اينكه امروزه باوجود ترقى و پيشرفت بسيارى كه نصيب علم شيمى شده است به اين موارد پى برده‌اند ، حال آنكه در زمان‌هاى قديم نيز شش نوع بوراكس مىشناخته‌اند كه به اسامى زير ناميده مىشوند : به ورق الصناعه ، بوره ، ارمنى ، بوره رومى ، بوره زبدى ، به ورق الخبازين و نطرون . از اين‌ها مهم‌تر ساختن بوراكس مصنوعى در زمان‌هاى قديم است ؛ امروزه چنان‌كه مىدانيم ، اكثر مواد موجود در طبيعت را به صورت مصنوعى مىسازند ، زيرا محصولاتى كه از طبيعت گرفته مىشود ، كفاف نيازمندىهاى عمومى دنيا را نمىدهد ، به اين جهت كم‌كم در دنيا ابريشم مصنوعى ، رنگ‌هاى مصنوعى ، چسب‌هاى مصنوعى ، لاستيك مصنوعى و از چندى به اين طرف ، غذاها و داروهاى مصنوعى و صدها ماده مصنوعى ديگر رواج پيدا كرده است . بنابراين ، دويست سال قبل و حتى قرن‌ها پيش از آنكه كشور ايران بوراكس عمده دنيا را مىداده است ، شيمىدان‌هاى قديم ايران را به كشف و تهيه بوراكس مصنوعى در آزمايشگاه‌ها وادار كرده است . اكنون ببينيم اين بوراكس مصنوعى را چگونه مىساخته‌اند و نام آن چه بوده است .